حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
24
خواص الأشياء ( فارسى )
به اصفهانى پنج من ، شراب انگورى خوب ده من ، عسل مصفّى دو من و نيم ، در يكديگر بياميزند و سر آتش نهند و اين ادويهها كوفته در كيسه كنند و در ميان ديگ اندازند و بجوشانند تا به قوام آيد و نيم مثقال مشك خوب و دو درم و نيم زعفران حل كرده ، در ظرف چينى يا زجاجى كنند و نگاه دارند . ادويهها اين است : زنجبيل و مصطكى و قاقلهء كبار و صغار و دارچينى و كبابه و قرنفل از هريك هفت درم ، در كيسه كنند و زمان زمان مىمالند تا شيره تمام باز دهد . ميبه نوع ديگر : آب به ترش و شيرين دو من ، شراب انگورى خوب چهار من ، قند سيصد مثقال و عسل صد مثقال ، كبابه دو درم ، قاقلهء كبار دو درم ، قاقلهء صغار دو درم ، سادج دو درم ، گاو زبان يك درم ، فرنجمشك يك درم ، عود سه درم ، صندل سفيد سه درم ، عنبر يك مثقال ، مشك نيم مثقال ، گلاب پنجاه مثقال . ميفختج : كه در چند تراكيب به كار مىآيد و هاضمه را نيكو بود و گرده و مثانه را سود دهد ؛ صنعت آن : آب انگور چهل من صافى كنند و زنجبيل و قرنفل و دارچينى و عود و قاقلهء كبار و صغار و مصطكى و زعفران شاخ و سنبل الطّيب و جوزبويا از هريك پنج درم ، كوفته و نابيخته در كيسه كنند و به ديگ اندازند و زمان زمان كيسه مىمالند تا شيره تمام باز دهد و به قوام آيد و فرو گيرند و نگاه دارند . ميفختج نوع ديگر : آب انگور صد من در ديگ كنند تا كمتر آن چه خواهند صافى كنند و بجوشانند تا دو بهره برود و يك بماند و در ظرفى زجاجى كنند و نگاه دارند . از براى سينه با شراب خشخاش به كار برند . شراب سعال : انجير سفيد چهل عدد ، عنصل بيست درم ، مويز طايفى سى درم ، انيسون ده درم ، جملگى در آب و قدرى خل الخمر بجوشانند و روز ديگر بجوشانند و بپالايند و يك من عسل به شربت پزند . شراب انجير : گرده و مثانه را نافع بود و آب پشت بيفزايد و قوّت باه دهد ؛ صنعت آن : نخود سفيد يك من ، در پنج من آب بپزند تا باز دو دانگ آيد و انجير دو من بپزند در پنج من آب تا باز دو دانگ آيد و انجير و طبيخها بر بالاى يكديگر كنند و دارچينى و خولنجان و سنبل و قرنفل و زعفران شاخ از هريك سه درم در كيسه و در ميان ديگ اندازند و زمان زمان در دست مىمالند تا شيره تمام باز دهد . پس بپالايند با يك من عسل كف گرفته به قوام آورند .